بيان ضرورت و معيارهاي ارزيابي در صفحات وب | بخش دوم

Hamid2day · تاريخ عضويت: 09 Sep 2006 ارسالها: 630

بخش دوم

معيارهاي ارزيابي صفحات وب
برخي معيارهاي ارزيابي صرفنظر از نوع محمل اطلاعاتي براي انواع منابع چاپي و غير چاپي صادق اند اما برخي از معيارها اختصاص به نوعي از منابع دارند.

انديشه بنياني در ارزيابي اطلاعات همچنان ثابت است اما گاهي اتفاق مي افتد که با توجه به نوع کاربران, نوع و عمق نياز اطلاعاتي و موارد استفاده از اطلاعات بازيابي شده برخي از معيارها پررنگ تر و برخي کم رنگ تر است.

محتواي اين معيارها حول چند نکته مي چرخد.

ارزيابي از دو جهت کمي و کيفي بايد انجام شود. نوع و ساختار سازماندهي و ارائه اطلاعات در انواع محمل ها به سهولت کاربري و و استفاده موثر مي افزاديد لذا نبايد چنين پنداشت که ساختار و شکل ارائه اطلاعات در کم اهميت است. در مورد صفحات وب نيز هر دو جنبه محتواي کمي و کيفي مد نظر است.

● هدف را مشخص کنيد
آنچه در اينترنت منتشر مي شود با هدف و براي مخاطبان خاصي است. شناسايي هدف با دنبال کردن پيوندهايي چون
"About us," "Philosophy," "Background," "Biography," "Who am I," etc.
آشکار مي شود.

اين پيوندها اهداف، دامنه، نوع فعاليت، وابستگي سازماني و اطلاعات سودمند ديگري را مشخص مي نمايد.

اگر در صفحه بازيابي شده اين پيوندها را پيدا نکرديد بايد با کوتاه کردن URL به صفحه خانگي سايت رفته و در آنجا به دنبال اطلاعاتي از اين دست باشيد.

(Barker,2004) . همواره به خاطر داشته باشيد که هدف زيربناي ساير برنامه ريزي ها و طراحي هاست و در تعريف ملاکها و معيارهاي گردآوري, تنظيم و ارائه اطلاعات تاثيرگذار است.

راه ديگر براي کشف هدف توجه به دامنه و URL صفحه بازيابي شده است.

صفحاتي که با دامنه هايnet,org,edu,gov,mil مشخص مي شوند از اعتبار بيشتري برخوردارند. كاربران بايد درمورد دامنه هاي com كه تجاري هستند بسيار دقت نمايند.

اين دامنه براي اهداف تجاري استفاده مي شود. دامنه net به سايتهاي غير انتفاعي داده ميشود اينکه تا چه اندازه اين شرکتهاي غير انتفاعي اطلاعات صحيح ارائه ميدهند خود جاي بحث دارد(Smith, 2001).

علي رغم تقسيم بندي رايجي که از دامنه ها به عمل مي آيد در عمل نظارت چنداني بر دامنه هاي ذکر شده وجود ندارد و با پرداخت مبالغ ناچيزي دامنه ها واگذار مي گردد.

لذا اگر چه بايد در بررسي دامنه و URL صفحه بازيابي شده دقت نمود اما اين معيار به تنهايي معيار مناسبي براي رد يا تائيد اطلاعات بازيابي شده نيست.

● تعيين ميزان پوشش
اطلاعات ارائه شده در صفحات وب گاه بسيار عميق و گاهي سطحي است.

گاه تنها به ارائه ليستي از مطالب تخصصي اکتفا شده است بدون آنکه به دانش عميق مربوط به آن اشاره اي گردد و گاهي ريزترين مسئله مورد بحث فراوان قرار گرفته است.

بايد در نظر داشت که طرح سوال،جستجو و بازيابي اطلاعات متاثر از نوع و محتواي نياز اطلاعاتي، نوع و سطح مخاطبان، دامنه کار يا فعاليتي که به واسطه اطلاعات قصد پوشش دادن به آن را دارند و بسياري عوامل ديگر است.

صفحات وب نيز متاثر از اهداف طراحان آن سطح پوششي خاصي از مخاطبان را مد نظر دارند و پشتيباني مي کنند.

تخمين دامنه اطلاعات مناسب براي جستجوگر مي تواند به چندين روش انجام پذيرد يکي از اين روشها مطالعه فهرست مندرجات يا نقشه سايت -در صورت وجود- است، روش ديگر مطالعه و بررسي توصيفي است

که اغلب سايتها از خود ارائه مي کنند. سايتهايي که اطلاعات عميق و تخصصي تري دارند اغلب امکان جستجو را از طريق موتور جستجوي خود فراهم مي آورند

در اين صورت با انجام جستجويي ساده مي توان تا حدي به دامنه اطلاعات ارائه شده و نوع سازماندهي آن پي برد. وجود پيوندهاي فرامتني نيز اگر به درستي برقرار باشند بر عمق پوشش مطالب مي افزايند.

در مورد برخي از سايتها که مقالات تمام متن را فراهم مي آورند پوشش گذشته نگر نيز اهميت مي يابد. تعيين پوشش همواره بستگي به سطح دانش کاربر و نوع نياز وي دارد.

● ارزيابي شهرت و اعتبار
شناسايي صاحبان انديشه, شهرت و اعتبار آنها در ارزيابي صفحات وب از ضروريات است پس:

- حامي صفحه[4] يا فردي که مسئوليت حقوقي و معنوي سايت را عهده دار است مشخص نماييد.
کاربران بايد بتوانند ناشر يا حامي صفحه وب را شناسي کنند به گونه اي که ارزشها ، انديشه و اهداف وي مشخص شود.

اين بررسي با مراجعه به بخش هايي از صفحه که با "About Us" or "Mission" مشخص شده اند انجام مي شود. حامي صفحه وب بايد علاوه بر شماره تماس و آدرس پست الکترونيکي به صورت متمايز مشخص شده باشد (Smith, 2001).

- پديد آور را مشخص کنيد.

گاه کاربران در اطلاعات بازيابي شده آنقدر غرق مي شوند که پديد آورنده اثر و اطلاعات زمينه اي وي را از ياد مي برند و به آن توجهي نمي کنند.

در مورد وب سايت سازمانها و بسياري از سايتهاي ديگر امکان دارد که اطلاعات مربوط به پديدآورنده مطالب ذکر نشده باشد در اين صورت اگر امکان آن وجود داشته باشد با ايجاد ارتباط با مدير سايت مي توان [5]اطلاعات مفيدي به دست آورد

به علاوه اطلاعاتي که سازمانها تحت نام تنالگاني خود ارائه مي کنند اغلب تحت نظارت کارمندان و متخصصان موضوعي است و در صورت معتبر بودن آن سازمان مشکلي در مورد عدم شناخت پديد آور نخواهد بود.

در عين حال مشخص کردن صاحب انديشه در هر سايتي نشان دهنده دقت نظر و احترامي است که طراحان آن به تفکر انتقادي مخاطبان خويش دارند(Smith, 2001).

در صورتيکه اطلاعات مربوط به پديدآور مشخص باشد بايد دقت داشته باشيد که توضيحات کامل باشد و تصوير مناسبي از وضعيت مسئوليت مطالب منتشر شده را مشخص نمايد.

ارائه آدرس پست الکترونيکي نويسنده مطلبي که مشخصات حرفه اي و تخصصي وي را نمايان نسازد قابل اعتنا نيست. در اينصورت بايد با نويسنده مطلب ارتباط برقرار کرد و مشخصات لازم را از او دريافت نمود. (Barker,2004)

● تعيين صحت
گاه اطلاعات ارائه شده در محيط مجازي وب نه تنها صحيح نيست که گمراه کننده و در مواردي مثل اطلاعات پزشکي خطرناک نيز هست لذا در ارزيابي اطلاعات بايد بر اين جنبه بسيار دقت داشت.
تعيين ميزان صحت اطلاعات بازيابي شده مهمترين بخش ارزيابي انتقادي اطلاعات است.

اغلب کاربران از روي ظاهر سايت و نوع طراحي آن به ارزيابي مي پردازند در حاليکه صرف طراحي مناسب و زيباي سايت دليلي بر صحت محتواي اطلاعاتي آن نيست.

اشتباهات تايپي و گرامري گاه محتوا را قلب مي کنند و اطلاعات گمراه کننده اي را منتقل مي سازند. پديد آور مطالبي که محتوايي قابل اعتماد داشته باشند کلامش را با استنادها اعتبار مي بخشد در صورتيکه مقاله اي علمي فاقد استناد و منابع باشد نبايد محتواي اطلاعاتي آن را زياد معتبر و جدي قلمداد کرد. در مورد سايتها نيز چنين است .

اطلاعات ارائه شده در صفحه اي اينترنتي چنانچه با پيوندها مسيري را براي کشف منابع و استنادها فراهم آورد بر اعتبار خويش افزوده است(Smith, 2001).

● روزآمدي
با توجه به رشد روز افزون علم و کوتاه شدن دوره حيات علمي يک انديشه، لازم است از روزآمدي اطلاعات ارائه شده اطمينان حاصل گردد.

توجه به تاريخ انتشار يک صفحه و تاريخ بازبيني آن که اغلب در پائين يا بالاي صفحه ظاهر مي شود گامي جهت ارزيابي روزآمدي صفحه و اطلاعات آن است.

الزاما تاريخ انتشار صفحه و يا تاريخ روزآمدسازي سايت به تنهايي ملاک روزآمدي اطلاعات نيست، فعال نبودن پيوندها نشاني از عدم پويايي و روزآمدسازي سايت است. به علاوه منابع مورد استفاده در متن نيز بايد مورد توجه قرار گيرد در صورت کهنه بودن منابع مورد استناد، بايد در روزآمدي مطالب ارائه شده ترديد کرد.

توجه به اين مسئله اهميت دارد که به صرف کهنه بودن منابع مورد استناد نمي توان خط بطلاني بر محتواي اطلاعاتي ، اطلاعات بازيابي شده کشيد بلکه بايد همزمان به متن آن علم يا رشته، طول عمر مفيد اطلاعات در آن موضوع و بار محتوايي مطالب نيز توجه داشت.

------------------------------------
نوشته: عاطفه شريف
دانشجوي کارشناسي ارشد کتابداري و اطلاع رساني دانشگاه تهران
--------------------
منابع در بخش آخر ذکر خواهند شد.

لینک های سریع :

««بخش اول

»»بخش پایانی